Хyн зонойнь бyридэл

Буряад орондо олон яhатан ажаhyyдаг. 1 миллион 22,3 мянган хyн зониинь 100 гаран yндэhэ яhатанhаа бyридэнэ. Буряад Республикын yндэhэн атаhуугшад хадаа буряадууд,ортонгууд болон ородууд болоно эндэхи гол yндэhэ яhатан болохо буряадуудай тoo толгой дэлхэй дээрэ 500 мянга шаху болодог. 1989 оной хyн зоной тoo бэшэлгын дyнгooр Буряад орондо эгээл олон тoo яhатан гэхэдэ ородууд (726165 хyн) болоно,буряадууд ( 249525 хyн), украинецууд (22868 хyн), татарнууд ( 10496 хyн) мyн бага тooтой белорус,еврей, ортон яhатад ажаhуудаг. 1920-1980 онуудта хyн зонойнь тoo олоторжол байгаа, 1994 онhoo ажаhуудалай экономическа эрхэ байдалhаа дулдыдажа, зонойнь тoo дooшолoo. Промышленность болон транспортын ехэ барилгануудта хyн зоной олooр эльгээгдэhэнhээ зоной тooгой олоторхо ушар yзэгдoo.

Илангая хото городуудта хyдэлмэришэд, алба хаагшад олошорhон байна. Тэдэнэй тоо толгой hyyтын арбаад жэлнyyдтэ иимэрхyyгээр хубилhан байна: 1979 он багаар хyдэлмэришэд 66,1 %, алба хаагшад 24,9%,колхознигууд 8,8% байгаа. 1989 онhoo хотын хyдэлмэришэдэй, мyн колхознигуудай тoo экономикын хубиигагдаhанhаа боложо yсooрoo. Хубиин хэрэг эрхилэлгын уедэ,1996 оной мэдээгээр республикын хyн зоной 12,4 процентнь хубиин болooд yмсын ажалтан болоhон байна.

Буряад орон Россин yсooн тooто хyн зонтой хизаар гэжэ тooлогдодог 1 дyрбэлжэн километр газарта дунда зэргээр 3 хyн хyртэдэг. Олон, yсooгooрoo хyн зониинь республикын газар дайдаар адли бэшээр таранхай. Эхэнхи тooтой хyн зониинь Сэлэнгэ мyрэнэй гол газараар ( республикын тyб хуби) мyн Транссибириин тyмэр зам зубшаад hуурижанхай. Дурсагдагша газарнуудтань хyн зон олоктой гэхэ гy, али 1 дyрбэлжэн километр газарта 6-7 хyн хyртэдэг байна.

Харин тиихэдэ республикын хойто болон баруун урдахи нютагуудаар хyн зон yсooн hэн Тула, 1 дyрбэлжэн километр газарта дунда зэргэр 1 хyн тухай хyртэхэ жэшээтэй, Сэлэнгэ мyрэнэй гол газараар республикын тосхон hууринуудай гурбанай хоёр хубинь оршоно. Энэ хадаа республикын хyн зоной 80 шахуу процентнь ажаhууна гээшэ. Хyн зоной иимэрхyyгээр hуурижаh ушар тyyхэтэй юм. XVII зуун жэлhзахалжа иишэ ерэhэн ород зон улан замтай ( Сэлэнгэ, Сyхэ, Зэдэ) голнуудые, Байгалай эрье зубшажа hуурижаhан байгаа. Тиимэhээ тэндэ газар таряалангай, загаhанай, ой модоной yйлэдбэринyyд бии болоhон, тyрyyшын хотонууд ( Верхнеудинск, Троицкосавск, Селенгинск, Мысовка ) бодхooгдожо эхилhэн гээжэ.

Буряад ороной газар дайдаар хото городуудай саашанхи хyгжэлтэдэ ород-хитадай худалдаа наймаан, илангаяа Трансибириин тyмэрзамай барилга ашагтайгаар нyлooлoo.

1923 ондо Буряад -Монголой АССРэй байгуулагдаха yсэр хyн зоной 90,7 % хyдoo нютагуудта ажануудаг hэн. Харин мyнoo сагта хото, hуурин газарнуудта 600 мянган хyн зон ажаhууна, бусадынь хyдoo нютагуудаар hуурижанхай.

©Комитет информационных технологий и документальной связи Администрации Президента Республики Бурятия

При использовании материалов ссылка на официальный сервер органов государственной власти Республики Бурятия http://egov-buryatia.ru/ обязательна!