Гол меню

Туухэ

Забайкалиин газар дайда эртэ урдын сагhаа Тyб Азин тyyхэ-соёлтой гээшэ. Энэ хизаарай улад зон хэдэн мянган жэл соо тyби дэлхэйн энэ хубида болоhон гайхамшагта yйлэ хэрэгyyдые yзэhэн байна. Забайкалиин тон урда холын тyyхын hонирхолтой намтар хуннуудай yедэ байгаа (энэ хадаа манай ээрын III зуун жэлэй hyyл манай ээрын I зуун жэлэй мyн лэ hyyлэй yе байгаа) Хуннуудай урэн тyрэдэ олон ондoo гарбалтан байгаа.

Тэдээн соо тyрyyлэн хэлэбэл олонхинь монгол, зарим тэды тунгус, Иран гарбалай зонууд байhан гэхэ. Тyyхын баримтануудай ёhooр хуннууд хадаа тyб Азин нyyдэлшэдhээ бyридэhэн хyсэтэ урэн тyрэ байгуулжа 300 жэлдэ байгаа.

Тэрэнэй удаа хэдэн мянгаад жэлэй хугаасаа соо нyyдэлшэдэй гyрэн тyрэнyyд хубилжал байдаг hэнха.hyyлэй hyyлдэ Чингис хаан 1206 ондо монгол угсаатаниие ехэбшэлэн нэгэдyлжэ Монголой империие байгуулhан гээшэ. Тэрэ гyрэн шyрын айхабтар шанга Журам доро Забайкалиин хизаарай угсаата арадууд Чингис хаанай болоод тэрэнэй уг удамуудай дайшалхы албанда ябаа юм. Чингис хаанай хан тyрэн унахада, баян феодалнуудай зурилдooтэй хэрэлдээтэй монгол гyрэн yлoohэн. Байгал далайн зyyн, баруун бэе руу нyyжэ ерэhэн угсаата арад зонууд тэрэ монгол гyрэнэй мэдэлдэ hааб даа.

16дахи зуун жэлдэ ородой империи хилэеэ зyyн зyг руу yргэдхэжэ эхилээ. Тиигэжэ Байгал тээшэ зyдхэhэн yхэрэгyyдтэ энэ хизаарай арад зон дайрагдаhан юм. 1666ондо yдэ голой yндэр эрье дээрэ ород хасагууд модон хэрэм бариба. Тэрэ хадаа хожомоо хyйеэс томо наймаашадай- Верхнеудинск хото, мyнooнэй Буряад ороной тyб Улан-yдын эхин байгаа. Ород гyрэнэй хилэ можоёо шангадхаhанhаа уламжалон буряад угсаата зонууд Монголhоо амяарлагдаа бэлэй. Ханта засаг Забайкалида ooрынгoo хyтэлбэриин захиргааниие байгуулба. Гэбэшье буряадууд oohэдынгoo толгойлогшо- хyтэлбэрилэгшэдтой hэн. Тэдэнь Зyyн Сибириин захиргаанай шалгалта доро бэлэй. Сибириие ото гараhан тyмэр замай барилга, мyн Россие Зyyн Урда Азин оронуудтай холбоhон заншалта тэмээн хамбы гэхэ мэтэ 18-19дэхи зуун жэлнyyдтэй Забайкалиин хизаарай экономическа хyгжэлтэдэ ехээр hyлooлoo юм.

1917оной Октябриин хубисхал Забайкали Росин ха рилсаае саашадань yргэлжэлyyлээ. 1923 ондо Буряад- Монголой АССР байгуулагдаба. 1937 ондо Зyyн Сибириин хизаарай захиргаата байгуулаятые хубилгажа, хэдэ хэдэн аймагуудые республикын мэдэлhээ гаргаад, тэдэниие буряад хоёр автономито округууд болган таhалба. Тэдэ хадаа Шэтын областиин мэдэлэй Агын округ, Усть - ордын округ, Эрхyyгэй областиин мэдэлдэ yгтэhэн байна.

Совет yе сагай hайншье, муушье yйлэ хэрэгyyдые бyхы гyрэнтэй адли Буряад орон амасаха баатай hэн. Совет засагай жэлнyyдтэ республикын хyдoo ажахы ехээр хyгжoo. Арадай ажахын 60 шахуу hалбари, тэдэнэй тоодо самолет бyтээлгэ, машина бyтээлгэ, энергетикэ, шулуу нyyрhэнэй ашагта малтамалнуудай, модо болбосоруулгын гэхэ мэтэ Буряадай промышленностиин hалбаринууд СССРэй бyхы экономическа районуудтай нягта харилсаатайгаар хyгжoohэн. Буряад орондо байгуулагдаhан томо заводуудай олонхинь оборонын продукции гаргадаг байжа, республика хаалгатай гуримаар бусад дэлхэйhээ холодуулагданхай байгаа.

Илангаяа совет засагай yедэ Буряад ороной hургуули hуралсал, эрдэм ухаан, соёл ехээр хyгжэжэ, тyyхэдэ ороо. Россин Наукануудай академиин Сибириин отделениин Буряадай эрдэмэй тyб hалбариингаа эрдэм шэнжэлгын отделенинyyдтэй, республикын дyрбэн дээдэ hургуулинууд, 20 гаран техникум, тусхай дунда hуралсалай газарнууд- эдэ бyгэдэ эрдэм ухаанай, мэргэжэлэй ехэ хyсэн гээшэ, ерээд сагта республикын экономикын хyгжooхэ хэрэгтэ тyлхисэ yгэхэ хyсэн мyн.

1990 оной октябриин 8да республикын " автономито" гэhэн нэрэ зэргэ болгоулагдажа, бyрин эрхэтэ Буряад Совет Социалис Республика гэжэ шэнээр соносхогдoo hэн

1991 оной мартын 27до Буряадай Парламент республикын нэрэhэ " совет", " Социалис" гэhэн элирхэйлэгшэ yгэнyyдые болюулжа, " Буряад Республика" болгобо. Бyрин эрхэтэ республика, ooрын yндэhэн хуулитай ( Конституции), хуулигаргаха, тэрэгиие хэрэг дээрэ бэелyyлхэ засагтай. 1994 ондо Буряадай тyреэдэ тyрyyшын Президент hунгагдаа hэн

Буряад орондо шажан мyргэлэй хэдэн янзын шэглэлнyyд бии юм .Тэдэнэй эгзэн лэ дэлгэрэнгы заншаята болоhон буддын болон yнэн алдартын шажангууд мyн. Россин Буддын шагжанганай тyб Буряадта байдаг, мyн эндэ эхэнэрнyyдэй тyрyyшын Буддын шажанай дасан байгуулагданхай.

Республикын гол yндэhэ яhатан- буряадууд. Буряад соёлой тyбyyд Москвада, Санк-Петербургда, Киевтэ, Эрхyyдэ бyридхэлдэ абшанхай, хyдэлжэ байдаг! Республика соо 300 гаран ниитын нэгэдэлнyyд тоологдоно. Тэдэнэр доро дороо амгалан тайбан ажал хэрэгээ эрхилжэ байдаг.

При использовании материалов ссылка на официальный сервер органов государственной власти Республики Бурятия http://egov-buryatia.ru/ обязательна!