ХАМТЫН ЛЭ ХҮСӨӨР ТҮРЭЛ ХЭЛЭЕЭ САХИН ҮЛӨӨХЭБДИ


Эрхим хүндэтэ нютагаархид!



Һүүлэй арбан табан жэлэй туршада алтан намар, октябрь һарамнай буряад хэлэнэй һайндэр эмхидхэхэ заншалта хаһамнай болонхой. Эгээл энэ һайхан сагта Буряад хэлэнэй үдэрөөр дэнзэлэгдэдэг габшагай һараяа үнгэргэдэг гээшэбди. Мүнөөшье жэл энэ ёһомнай хубилаагүй. Гэбэшье, улас доторнай тогтоод байһан хорото хамшагтай холбоотой орёо байдалһаа уламжалан, габшагай һарын түсэбөөр эмхидхэгдэдэг хэмжээ ябуулганууднай ондоо хэбтэй болобо. Хото, хүдөөдэ, аймаг нютагуудтамнай, эмхи зургаануудта сахим сүлжээнэй аргаар тэдэмнай үнгэргэгдэнэ.

«Олон хэлэтэ оршондо ниигэмэй-харилсалгын талаар хүүгэдэй шадабари хүгжөөлгэ» гэһэн хоёр томо семинараар мүнөө жэлэй габшагай һара эхилээ. Нютаг можонууд хоорондын хэмжээндэ үнгэргэгдэһэн түрүүшын семинарынь һургуулиин урдахи болбосоролой эмхи зургаануудай багшанарта зорюулагдаһан байжа, ZOOM-ай талмай дээрэ 400 гаран хабаадагшадые суглуулаа. Буряадаймнай, мүн тиихэдэ Эрхүү можын, Үбэр Байгалай хизаарай түлөөлэгшэд хабаадаһан байха юм. Хоёрдохи семинарта Буряад Уласай һургуулинуудай буряад хэлэн ба уран зохёолой хоёр зуу гаран багша хабаадалсаа. Эдэ хэмжээ ябуулгануудые манай яаман болон Буряадай гүрэнэй Доржо Банзаровай нэрэмжэтэ ехэ һургуули хоёр үүсхээбди. Буряад хэлэ хүгжөөхэ талаар хоёр түбнай – яаманай болон ехэ һургуулиин – тэдэниие эмхидхээ. Олон хэлэтэ оршондо хүдэлдэг дүршэлөө, эгээл амжалтатайгаар хэрэглэдэг онол аргануудаа түрүү багшанар болон хүмүүжүүлэгшэд семинарнуудта харуулһан байна. Хэлэ ба уран зохёол шэнжэлдэг, мүн һурган хүмүүжүүлгын талаар эрдэмтэд шэнэ онол аргануудтай танилсуулаа, тэдэниие мүлин һайжаруулха асуудалаар ябуулагдажа байгаа ажал тухай хөөрэжэ үгөө.

Габшагай һарын хэмжээ ябуулгануудта заншалта ёһоор Буряадаймнай болбосоролой һалбариин бүхы шатануудай эмхи зургаануудай хабаадалсажа байһаниинь һайшаалтай. Урданайхидаал адляар хүүгэдэй сэсэрлигүүдтэ һайндэрнүүд үнгэргэгдэнэ, элдэб олон нааданууд, мүрысөөн, урилдаанууд һургуулинуудта эмхидхэгдэнэ. Юһэдэхи ангиин һурагшадай «Оюун бэлиг-2020» слёт, буряад хэлэнэй сахим номоор урилдаан ондоо түхэлтэй боложо, сахим аргаар үнгэрхэнь. Буряад хэлэн ба үндэһэн соёлой зүйлнүүдээр бэшэгдэһэн хизаар ороноо шэнжэлэлгын шэнэ номуудай үзэсхэлэн Буряадай гүрэнэй Доржо Банзаровай нэрэмжэтэ ехэ һургуулида дэлгээгдэнхэй.

Шэнэшье хэмжээ ябуулганууд эмхидхэгдэнэ. Эдэ болбол челленджнүүд, дээдэ ба дунда мэргэжэлэй һуралсалай эмхи зургаануудай оюутадта зорюулагдаһан онлайн олимпиада. Буряад хэлэн дээрэ угсаата соёл зүйн шэглэлээр ажалладаг багшанарай хабаадаха нютагай засагай хэмжээнэй «Бэлигтэйхэн багша» гэһэн мэргэжэлтэ урилдаан, буряад хэлээр сэсэрлигэй наһанай хүүгэдэй улас түрын түрүүшын олимпиада мүнөө жэл анха түрүүшынхиеэ үнгэргэгдэхэнь. Сахим аргаар буряад хэлэн дээрэ һургуулиин шабинарай дунда эмхидхэгдэхэ үшөө нэгэ шэнэ хэмжээ ябуулга гэхэдэ, зугаасуулгын-оюун ухаанай «Yльгэрэй орон РДШ» гэһэн наадан болоно.

2020 он хадаа «Буряад Уласта буряад хэлэ сахин хүгжөөлгэ» гэһэн 2014 ондо баталагдаһан Гүрэнэй программа бэелүүлгын һүүлшын жэл болоно. Тэрэнэй үрэ дүнгүүдэй уридшалһан шэнжэлэл хэхэдэ, хүшэрхэн шэнэ асуудалнуудай гарабашье, яһала ехэ юумэн хэгдээ, һайн туйлалтанууд байна гэжэ харагдана. Гэхэтэй хамта, гэдэргэнь татаха, урагшагүйдүүлхэ олон шалтагаануудһаа боложо, табигдаһан бүхы зорилгонууд дүүрэн бэелүүлэгдээгүй. Хэлэнэй оршон байдалай болбосороогүйһөө, түрэлхи хэлэеэ үзэхэ, мэдэхэ эрмэлзэлэй олон зондо һула байһанһаа, сахим хабсаргалта, интерактивна элдэб нааданууд болон һорилгын зүйлнүүдэй үгыһөө, мүн баһа Интернет сүлжээндэ буряад хэлэнэймнай хоморһоо иимэ байдалтайбди.

Дээрэ хэлэгдэһэниие болон шиидхэгдээгүй бусад асуудалнуудые хараадаа абажа, буряад хэлэ сахин хүгжөөлгын Гүрэнэй шэнэ программа бидэ зохёогообди. Тэрэмнай һаяын арбан жэлэй хугаасада бэелүүлэгдэхээр хараалагданхай. Теэд энэ шухала данса амжалтатайгаар бэелүүлхын тула гансал засагай оролдолго ба тэрэнэй һомолһон мүнгэн хэрэгтэй бэшэ. Түрэл хэлэеэ мэдэхэ, үзэхэ, тэрэндээ үнэн зүрхэнһөө дуратай байха бултанаймнай эрмэлзэл түбхын түрүүндэ хэрэгтэй. Хүн бүхэмнай иимэ һаналтай байха болоно. Тиигээгүй һаа, засагай оролдолго үүсхэл һайн үрэ дүн үгэхэгүй.

Буряад хэлэ сахин хүгжөөхэ талаар хэмжээ ябуулганууд гансал габшагай һарын үедэ эмхидхэгдэдэггүй гэжэ тэмдэглэхэ шухала. Хэдэн зуугаад мэргэжэлтэдэй, эдэбхитэд болон ниитын ажал ябуулагшадай үдэр бүриин оролдосо ехэтэй ажалай һайгаар бүхэли жэлэй туршада тэдэ үнгэргэдэжэл байдаг. Түрэл хэлэнэймнай, үндэһэн арадай болон ерээдүймнай аша туһада иимэ ажал ябуулагдана. Үрэ дүнгүүдыень тэрэ дороо харахаар, гараараа баряад үзэхөөр бэшэ. Теэд хэдэн олон жэлэй үнгэрхэдэ, үри хүүгэднай, хойномнай ябаһан шэнэ үеын түлөөлэгшэд мүнөө хэгдэжэ байһан ажалай үрэ дүнгүүдые үнэн дээрэнь үзэжэ, мэдэржэ, тэдэндээ гэжэ сахин үлөөһэн үндэһэн хэлэ соёлоймнай, ёһо заншалнуудаймнай түлөө мүнөөдэр ажаһууһан үеынхидтэ баяр хүргэхэ байһандань үнэн зүрхэнһөө этигэдэгби.

Алтан энэ дэлхэй дээрэ эгээл сэнтэй, эгээл шухала баялиг болохо түрэл хэлэеэ сахин хүгжөөхэ хэрэгтэ бултадаа амжалтатай байхамнай болтогой! Аза жаргал, амгалан тэнюун байдал тандаа болон дүтын хүнүүдтэтнай хүсэнэб!

 

Баир ЖАЛСАНОВ,

Буряад Уласай Болбосоролой

болон эрдэм ухаанай сайд

Реквизиты


ФИО, должность руководителя:
Жалсанов Баир Баторович

Министр образования и науки Республики Бурятия

Почтовый адрес:
670001, Республика Бурятия, г. Улан-Удэ, ул. Коммунистическая, д.47, каб. 414

Электронная почта:
minobr@govrb.ru
Телефоны справочных служб (в том числе по вопросам замещения вакантных должностей):
приемная:
8 (3012) 21-49-15
Официальный сайт:

Время приема граждан:
Личный прием граждан осуществляется в последний четверг месяца, с 14.00 - 17.00
ФИО и телефон руководителя подразделения, ответственного за прием обращений граждан:
Саргаева Любовь Кимовна

8 (3012) 21-27-23